ایمپلنت دندانی چیست؟

ایمپلنت دندانی قطعه ای از فلز تیتانیوم است که اغلب به شکل ریشه دندان می باشد و داخل استخوان فک قرار داده میشود.ایمپلنت دندانی بعنوان پایه ای جهت قرار دادن پروتز روی آن استفاده می شود و باز سازی تاج دندانهای از دست رفته با استفاده از این پایه ایمپلنت مقدور می گردد.

۱.چه کسانی کاندید ایمپلنت هستند؟

افرادی که به هر علتی دندان ازدست داده باشند کاندید ایمپلنت دندان هستند. ایمپلنت جهت جایگزینی دندان تا بازسازی همه دندانها را در بر می گیرد. در مورد از دست دادن یک یا چند دندان دیگر نیازی به تراش دندانهای مجاور بعنوان پایه پروتز نیست. ایمپلنت داخل استخوان قرار می گیرد و روکش روی همان ایمپلنت بدون اتکاء به دندانهای مجاور قرار داده می شود. در مورد بیمارانی که دندانهای زیاد یا همه دندانها را از دست داده باشند با قرار دادن چند ایمپلنت در فک آنها و استفاده از آنها بعنوان پایه می توان پروتز متکی بر ایمپلنت جهت جایگزینی دندانهای از دست رفته قرار داد. در مورد بیماران کاملأ بی دندان می توان با قرار دادن حداقل دو ایمپلنت در هر فک پروتزی متحرک ولی محکم و بدون لغزش و لقی در اختیار بیمار قرار داد. حتی در مورد بیماران بی دندان که در حال استفاده از پروتز متحرک هستند می توان با قرار دادن دو پایه ایمپلنت در فک آنها همان پروتز را با کمترین هزینه کاملأ محکم و باثبات کرد.

۲. جنس ایمپلنت های دندانی چیست؟ اجزاء تشکیل دهنده ایمپلنت های دندانی کدامند؟

ایمپلنت های دندانی از جنس فلزات مختلف و حتی سرامیک ها هستند ولی اغلب ایمپلنت های دندانی از جنس تیتانیوم هستند. ایمپلنت های دندانی از دو جزءاصلی تشکیل شده اند: فیکسچر و اباتمنت. فیکسچر ایمپلمت داخل استخوان قرار دارد و قسمت اباتمنت ایمپلنت روی آن قرار می گیرد و نهایتا روکش چینی با فرم دندان روی آن قرار داده می شود.

۳.میزان موفقیت ایمپلنت های دندانی چقدر است؟

امروزه بطور متوسط موفقیت در کاشت ایمپلنت های دندانی بیش از ۹۵ درصد است ولی درصد میزان موفقیت در ایمپلنت های دندانی به موارد زیر بستگی دارد: الف) بیمار: بیمار باید از سلامت برخوردار باشد و به بیماری مزمن ضعیف کننده سیستم ایمنی بدن مبتلا نباشد. اخیرا دچار مشکل شدید قلبی (جراحی قلب یا انفارکتوس) نشده باشد. دیابت کنترل نشده ورادیوتراپی و بیماری لثه و دهان نداشته باشد. همچنین استعمال سیگار و مشروبات الکلی از عوامل محدود کننده عمل ایمپلنت هستند. ب) دندانپزشک: دندانپزشکی که ایمپلنت را انجام می دهد باید دوره های لازم ایمپلنت را دیده باشد و مهارت و تجربه کافی در انجام ایمپلنت داشته باشد، همچنین تمام شرایط بیمار از نظر سلامت بدن و فاکتوهای مهم داخل دهانی را ارزیابی کند و با رعایت اصول کنترل عفونت مبادرت به انجام جراحی ایمپلنت نماید.  ج) ایمپلنت: فاکتور مهم دیگر در مورد میزان موفقیت ایمپلنت مخصوصا در دراز مدت خود ایمپلنت است. امروزه شرکت های سازنده ایمپلنت بسیار زیاد و متنوعند. قیمت های ایمپلنت بسیار متنوع است و هر کدام از کمپانی های سازنده روی نکاتی تاکید دارند که در ساخت ایمپلنت از آن بهره جسته اند. دندانپزشک با توجه به بودجه بیمار و مسائل تکنیکی و مزیت های ایمپلنت در محدوده قیمت مورد نظر، مبادرت به انتخاب یک سیستم می کند . در کل ایمپلنتی مناسب است که میزان جوش خوردن آن به فک، بالا باشد (osseointegration) و میزان تحلیل استخوان اطراف آن در طول زمان کمتر باشد.  د) مراقبتهای بعدی: بیمار نقش بسیار مهمی در طول عمر ایمپلنت و موفقیت دراز مدت آن دارد. عدم استعمال دخانیات و مشروبات الکلی و رعایت بهداشت دهان و دندانها و لثه، مراجعات منظم به دندانپزشک و اطمینان از سلامت لثه و عدم وجود جرم دندانی و پوسیدگی در دندانهای دیگر همه و همه موفقیت دراز مدت ایمپلنت را افزایش می دهد.

۴.طول درمان ایمپلنت چقدر است؟

طول مدت جراحی معمولا از نیم ساعت تا دو ساعت می باشد و بسته به تعداد ایمپلنتها و شرایط فکی بیمار تغییر می کند. در مواردی که علاوه بر کاشت ایمپلنت نیاز به پیوند استخوان و یا تغییر شرایط کف حفره سینوس در فک بالا نیاز باشد، زمان کاشت ایمپلنت بیشتر خواهد بود. پس از کاشت ایمپلنت تا قرار دادن پروتز روی آن زمانی حدود ۶ هفته تا ۳ماه موردنیاز است، تا کاملا ایمپلنت ها در شرایط بدور از تکان و لرزش به آرامی به استخوان فک بیمار جوش بخورد و ایمپلنت در جای خود کاملا محکم شود سپس دندانپزشک مبادرت به قرار دادن پروتز روی ایمپلنت می کند. البته در مواردی باتوجه به کمیت استخوانی فک بیمار و نوع ایمپلنت خاصی که طراحی شده است، بار گذاری فوری روی آن می تواند صورت گیرد، بنا به تشخیص جراح دندانپزشک می توان بلافاصله پس از جراحی کاشت ایمپلنت، پروتز را روی ایمپلنت قرار داد.

۵. نقش ایمپلنت در حفظ استخوان فک چیست؟

حجم استخوان فک علاوه بر کارآیی آن بعنوان محافظ ریشه دندان در ظاهر افراد هم تاثیر به سزائی دارد. ایمپلنت های دندانی در نقاطی که دندان از دست رفته است می توانند حجم استخوان فرد را حفظ کنند و با بهبود ظاهر صورت در بهبود کیفیت زندگی افراد تاثیر به سزائی بگذارند.

چرا ایمپلنت ؟

اگر شما یک یا چند دندان را از دست داده باشید و یا کاملاً بدون دندان باشید می توانید به منظور جایگزینی دندانهای ازدست رفته از ایمپلنت استفاده نمایید.  ایمپلنت دندانی بخشی است که به عنوان ریشه دندان در داخل استخوان فک قرار گرفته و تاج دندان روی آن بازسازی می شود. از مزایای ایمپلنت این است که نیازی به تراشیدن دندانهای مجاور ندارد و در نتیجه هیچگونه آسیبی به سایر دندانها وارد نمی سازد. ایمپلنت به عنوان بهترین راه حل برای جایگزینی دندانهای از دست رفته شناخته شده است، چرا که ظاهری کاملاً طبیعی دارد و با دندانهای طبیعی افراد هیچگونه تفاوتی ندارد. بیمار در هنگام صحبت کردن و غذا خوردن کاملاً احساس آسایش می نماید.

ایمپلنتها چگونه عمل می کنند؟

از ایمپلنت می توان به عنوان ریشه دندان جهت نگهداری روکش هایی که جایگزین تاج دندان می شوند استفاده کرد که این روکش ها بطور ثابت توسط سیمانهای دندانپزشکی به ایمپلنت چسبانیده می شوند. همچنین در مواردی که برای دندانهای مصنوعی فرد گیرکافی در دهان نداشته باشد، می توان از ایمپلنت به عنوان محل گیر مناسبی جهت ثابت نگداشتن دندان مصنوعی استفاده نمود.

 طول مدت جراحی ایمپلنت چقدر است؟

این زمان بسته به عوامل مختلف متفاوت خواهد بود. مدت زمان بهبود پس از جراحی نیز به سرعت ترمیم بافتهای فرد بستگی دارد، هرچند با پیشرفت تکنولوژی این مدت زمان به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. بطور متوسط زمان ترمیم بافتی و تشکیل استخوان حدود ۲-۳ ماه است که می توان پس از این مدت مراحل ساخت پروتز (تاج دندان) را آغاز کرد.

مراحل قرار دادن ایمپلنت

در اولین مرحله پایه ایمپلنت که فیکسچر گفته می شود در داخل استخوان فک قرار داده می شود بر حسب عرض استخوان و ارتفاع ناحیه جراح پایه مناسب را انتخاب می کند . ترمیم یا به اصطلاح پیوند سه ماه زمان می برد . بعد از سه ماه و اظمینان از جوش خوردن استخوان روی پایه باز شده و دو هفته بعد قالبگری می شود بعد از قالبگیری معمولا بین ۷ تا ۱۰ روز کاری پروتز اماده شده و روی پایه قرار می گیرد.

جراحی یک مرحله‌ای

در این روش نیازی به پوشاندن روی ایمپلنت با لثه نیست و ایمپلنتی یک تکه‌ای با حلقه فلزی پیرامونی به گونه‌ای طراحی می‌شود که هنگام التیام یافتن استخوان از لثه بیرون بزند. میله پس از سپری شدن زمان التیام به ایمپلنت به گونه‌ای متصل می‌شود که امکان ساخت تاج جایگزین دندان از دست رفته فراهم گردد. تکنیک یک مرحله‌ای در روشی دیگر با اتصال سریع میله موقت التیام دهنده به ایمپلنتی دو تکه‌ای انجام می‌شود که تقریباً به روشی مشابه با ایمپلنت یک تکه‌ای از لثه بیرون می‌زند. با توجه به این که میزان موفقیت هر دو ایمپلنت یک و دو مرحله‌ای مشابه است، باید در مورد بهترین روش با دندانپزشک مشورت نمود و شیوه انجام عمل‌های یک یا دو مرحله‌ای را به تفصیل بررسی کرد.

جراحی دو مرحله ای

از مزایای این درمان غیر قابل دسترس بودن ایمپلنت دندانی در فضای داخل دهانی که ممکن است در مبادرت با آلودگی های محیطی قرار بگیرند است بدین گونه که ایمپلنت دندانی در استخوان فک قرار میگیرد و لثه روی آن بخیه زده می شود. لذا بعد از جراحی، ایمپلنت دندانی داخل دهان مشاهده نمی گردد. در این حالت ایمپلنت ها زیر لثه قرار دارند تا تحت هیچ نوع فشاری قرار نگیرند. پس از حدود ۲ ماه جهت ایمپلنت های دندانی فک پایین و ۳ ماه جهت ایمپلنت های دندانی کاشته شده در فک بالا، لثه بطور محدود دوباره از محل ایمپلنت دندانی کنار زده می شود. با قرار دادن قطعه موقتی ایمپلنت دندانی که شبیه یک پیچ می باشد سر ایمپلنت دندانی از لثه خارج می شود و قابل رویت است. یک الی دو هفته جهت ترمیم دوباره لثه بدور قطعه ایمپلنتی که از لثه خارج شده است نیاز است. درمرحله بعدی قالبگیری جهت ساخت روکش متصل به ایمپلنت دندانی انجام می پذیرد. برای حفظ ظاهر بیمار معمولا در صورت نیاز یک پروتز موقت دندان متحرک که شبها باید از دهان خارج شود به بیمار تحویل داده می شود. در این روش زیبایی بیشتر تامین شده و پروتز ساخته شده نهایی در زیر لثه قرار می گیرد.

جراحی سه مرحله‌ای

پرکاربردترین روش قرار دادن ایمپلنت دندان “راهبرد مرحله‌ای” است. ایمپلنت در مرحله نخست طی عمل جراحی جایگذاری ریشه دندان داخل استخوان و زیر لثه قرار داده می‌شود. پوشانده شدن ایمپلنت با لثه در زمان التیام یافتن و جوش خوردن با استخوان از آن در برابر نیروهای خارجی محافظت می‌کند. روی ایمپلنت پس از التیام یافتن و جوش خوردن کامل با برداشتن مقداری از لثه پوشاننده ایمپلنت باز می‌شود. جراح در مرحله‌ی دوم، جوش خوردن و یکپارچه شدن ایمپلنت با استخوان را بررسی می‌کند و در صورت موفقیت‌آمیز بودن فرایند نوعی میله، به نام اباتمنت، را به ایمپلنت متصل می‌کند که از درون لثه خارج می‌شود. اباتمنت‌ها در انواع گوناگون و به صورت پیش ساخته در کارخانه یا سفارشی در لابراتوار دندانپزشک تهیه می‌شوند. سپس زمان کافی برای التیام یافتن لثه اطراف میله و شکلگیری حلقه‌ای در اطراف آن در نظر گرفته می‌شود. پس از آن دندانپزشک شرایط را بررسی و آماده بودن برای مرحله نهایی یعنی قرار دادن دندان یا دندان‌های مصنوعی را اعلام می‌کند. بر اساس پژوهش‌های انجام شده غالباً می‌توان میله و ایمپلنت را همزمان در دهان قرار داد. البته این همزمانی محدودیت‌های دارد، اما دیگر نیازی به انجام جراحی دوم و باز کردن روی ایمپلنت نخواهد بود. در هر حال همچنان باید اجازه داد تا فرایند التیام به خوبی انجام شود و ایمپلنت و استخوان به یکدیگر جوش بخورند. در این بین باید از میله‌ها در برابر نیروهای ناشی از جویدن محافظت کرد تا عمل جوش خوردن و التیام یافتن به خوبی انجام شود. پس از آن که زمان کافی سپری شد و دندانپزشک یکپارچه شدن ایمپلنت و استخوان را تایید کرد، مرحله پایانی ترمیم انجام می‌شود. دندان مصنوعی در این مرحله ساخته می‌شود و به ایمپلنت متصل می‌گردد.

پس از جراحی ایمپلنت، بیماران باید مراقبت های خاصی از مناطق اطراف ایمپلنت جدید خود داشته باشند. در ماه های اول ایمپلنت دندان هنوز در حال متصل شدن به استخوان و بافت فک است، بنابراین بیمار باید مراقبت های بیشتری در طول دوره اولیه داشته باشد. مهمتر از همه، در روزهای اول پس از جراحی زخم را دستکاری نکنید. از شستشو، تف کردن و دست زدن به دهان در ۲۴ ساعت اول بعد از عمل جراحی جلوگیری کنید تا از آلوده ساختن یا تحریک محل جراحی پیشگیری کنید. به طور کلی مراقبت های بعد از ایمپلنت دندانی عبارتند از:

آنتی بیوتیک:

به عنوان گام اول در مراقبت های بعد از ایمپلنت دندانی، بیمار باید تمام آنتی بیوتیک های تجویز شده را برای جلوگیری از عفونت در محل جراحی مصرف کند. پس از بیست و چهار ساعت، بیمار باید استفاده از دهانشویه تجویز شده توسط پزشک را دو بار در روز در کنار شستشو با آب نمک گرم ۴-۵ بار در روز آغاز کند (ترجیحا بعد از هر وعده غذا/میان وعده).

خونریزی:

وجود خون در بزاق دهان بیمار در طول ۲۴ ساعت اول بعد از عمل جراحی طبیعی است. به عنوان یکی دیگر از مراقبت های بعد از ایمپلنت دندانی و برای کمک به کنترل و کاهش جریان خون، توصیه می شود که یک نکه گاز را روی دندان قرار دهید و به آرامی گاز بزنید. این کار را هر زمان که لازم است یا تا موقع کاهش خونریزی ادامه دهید.

مقابله با درد:

مدت کوتاهی پس از جراحی ایمپلنت دندانی اثر بی حسی از بین می رود. بنابراین برای کنترل درد باید مصرف مسکن ها را شروع کنید. مسکن های بدون نسخه در داروخانه برای مقابله با درد مناسب هستند.

رژیم غذایی:

یکی از مهم ترین مراقبت های بعد از ایمپلنت دندانی رعایت رژیم غذایی صحیح است. در روزهای اول بعد از جراحی استفاده از غذاهای نرم توصیه می شود. بیماران می توانند هر زمان که احساس راحتی می کنند رژیم غذایی طبیعی خود را از سر بگیرند. در طول دوره نقاهت مقدار زیادی آب و نوشیدنی بنوشید تا آب مورد نیاز بدن شما تامین شود.

رعایت بهداشت:

برای بهبود سریع زخم ایمپلنت های دندانی، محل جراحی باید تمیز نگه داشته شود. به مسواک زدن دندان های خود به شکل همیشه ادامه دهید، اما از لمس بخیه و ایمپلنت خودداری کنید. مصرف آنتی بیوتیک و شستشوی دهان با آب نمک کار ضدعفونی محل ایمپلنت را به خوبی انجام خواهد داد.

تورم:

مقداری تورم صورت پس از جراحی ایمپلنت مورد انتظار است. برای به حداقل رساندن تورم، سعی کنید سر خود را بالا نگه دارید و سطح فعالیت خود را تا آنجا که ممکن است پایین بیاورید. در ۴۸ ساعت اول و به دفعات از کیسه آب یخ استفاده کنید. کیسه را بیش از ۱۰ دقیقه روی صورت خود قرار ندهید و بین هر مرتبه استفاده از کیسه یخ ۲۰ دقیقه استراحت کنید.

استفاده از پروتز یا نایت گارد:

استفاده از دندان مصنوعی کامل یا نیمه، ریتینر یا نایت گارد برای حداقل ۱۰ روز پس از عمل جراحی ممنوع است. اگر هر گونه شرایط خاصی در این خصوص وجود دارد، پیش از عمل با دندان پزشک صحبت کنید.

سیگار کشیدن:

سیگار کشیدن بعد از عمل جراحی ایمپلنت خطر بروز عفونت را افزایش می دهد. این امر خود خطر شکست اتصال ایمپلنت دندانی را بیشتر می کند. توصیه می کنیم که بیمار حداقل ۲ هفته پس از جراحی ایمپلنت دندانی سیگار نکشد.

مراقبت های بعد از ایمپلنت دندانی: فازهای بهبودی

بدن هر فرد متفاوت هستند، بنابراین به بدن خود برای بهبودی فرصت دهید. به صورت کلی بهبودی بعد از ایمپلنت فازهای زیر را طی می کند:

روز ۱-۲:

روز عمل جراحی و روز بعد از آن ناراحت کننده ترین زمان است. معمولا صورت مقداری تورم دارد. از حرکاتی که باعث کشیده شدن بافت می شوند، مانند باز کردن زیاد دهان و لبخند زدن، خودداری کنید. از فشار دادن زیاد لثه به دلیل افزایش احتمال خونریزی نیز خودداری کنید.

روز ۳:

در روز سوم هر چند هنوز مقداری ورم دارید، اما باید راحت تر باشید. معمولا می توانید رژیم غذایی سفت تری را شروع کنید. سعی کنید با طرف مقابل محل جراحی جویدن را شروع کنید. با رعایت بهداشت، درد و ناراحتی به تدریج کمتر می شود. تورم صورت، کبودی و خونریزی نیز کمتر خواهد شد. در صورتی که هنوز هم درد دارید، به مصرف مسکن ادامه دهید. بهبودی به فاز درمان، دریافت تاج یا مرحله اتصال ایمپلنت به استخوان فک، نیز بستگی دارد. بهبودی در هر فرد بسته به بدن وی و برنامه درمان متفاوت است. برنامه معاینات خود را پیگیری کنید و در صورتی که درد و ناراحتی بیش از سه روز ادامه یافت با دندات پزشک تماس بگیرید.